سرقت از بیتالمال «حد» ندارد

اصولا بیت المال به چه معناست؟ مصادیق بیت المال چیست؟

خزانه عمومی راكه درآمد دولتی در آن واریز می شود و تحت عنوان خزانه داری كل در قوانین از آن یاد شده است و محل هزینه های عمومی است و در قانون بودجه به آن اشاره می شود می توان بیت المال نامید. بیت المال لفظی قدیمی و مفهوما فقهی است كه حكایت از سهیم بودن عموم مردم در آن مال است. یعنی مالی كه تعلق به فرد یا افراد خاصی نداشته باشد و متعلق به عموم مردم باشد بیت المال نامیده می شود این عبارت تركیبی است كه مركب از دوكلمه بیت و مال است. بیت به معنی خانه و مال هم هر آن چیزی كه در بازار ارزش داد و ستد داشته باشد ولی معنی اصطلاحی این عبارت تا اندازه ای از معنی لغوی آن فاصله گرفته واصطلاحا عبارت مزبور در معنای فوق كه به معنی مال متعلق به عموم مردم است مورد استفاده قرار می گیرد. در این معنا عبارت مزبور هم به معنی مكان است هم به معنی خود پول متعلق به عموم مردم. در معنی نخستین به محل نگهداری مال متعلق به مردم مد نظر است. برای مثال وقتی گفته می شود این پول باید به بیت المال برگردد معنی نخست مراد است.

مصادیق متعددی از جرائم را می توان در ارتباط با بیت المال مورد توجه قرار داد. به عنوان مثال،اختلاس موضوع ماده 5 قانون تشدید مجازات مرتكبان اختلاس، ارتشا و كلاهبرداری مصوب سال 67 مجمع تشخیص مصلحت نظام به عنوان خیانت در امانت مامور دولتی نسبت به مالی كه حسب وظیفه به وی سپرده شده است یكی از این موارد است.تصرف غیر مجاز در اموال دولتی موضوع ماده 598 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات سال 75 یكی دیگر از این مصادیق است. سرقت از اموال دولتی و جرائمی كه به نوعی موضوع آن ها خروج مال از حیطه مالكیت دولت یا كاهش منفعت عمومی یا عدم ورود مال به حیطه مالكیت دولت است در این باب قابل بررسی هستند. برای مثال دسیسه و تقلب در معاملات دولتی،تبانی در معاملات دولتی و حتی ارتشا به عنوان یكی از جرائم فرعی در این ارتباط قابل توجه هستند.سرقت از اموال به طور كلی و به خصوص در مورد اموال دولتی به عنوان بیت المال تابع عمومات مربوط به جرم انگاری در مورد سرقت است. ولی قانونگذار سرقت از اموال دولتی را مستوجب حد سرقت نمی داند. شاید دلیل این امر سهیم بودن خود سارق در مالكیت اموال دولتی باشد.چون اموال دولتی به عنوان بیت المال متعلق به تمامی اتباع ایران است و هر تبعه ایرانی صرف نظر از جنسیت، نژاد و مذهبش در بیت المال سهیم است.

 بیت المال در چه مصارفی می تواند هزینه شود؟ و چه كسانی مسئول هزینه كردن این اموال هستند؟

مرجع رسیدگی به سوءاستفاده از بیت المال مراجع قضایی هستند. در قانون اساسی، دادگستری به عنوان مرجع تظلمات عمومی شناخته شده است.هرچند نهادهای غیر قضایی ناظر بر مصرف بیت المال نیز مانند دیوان محاسبات كشور و سازمان بازرسی كل كشور وجود دارند ولی در نهایت اگر در جریان این نظارت ها و بازرسی ها وقوع جرمی كشف شود، دادگستری رسیدگی می كند.

 چگونه با سوءاستفاده كنندگان از بیت المال برخورد می شود؟

اموال دولتی جزئی از بیت المال است و حتی می توان گفت كل بیت المال است. ممكن است این سوال پیش بیاید كه آیا تمام بیت المال در دولت خلاصه می شود؟ در پاسخ می توان گفت هم بله هم خیر، دلیل مثبت بودن پاسخ آن است كه دولت متولی بیت المال شناخته می شود و مالكیت اموال عمومی با دولت است كه این مالكیت، جنبه كشوری دارد. برای مثال هر ریالی كه وارد خزانه می شود متعلق به عموم مردم است هرچند مبلغ واریزی توسط شهروند تهرانی و در تهران باشد. دلیل منفی بودن پاسخ آن است كه در هر شهری اموالی وجود دارند كه متعلق به عموم شهروندان آن شهر است. برای مثال، اراضی تحت مالكیت شهرداری تهران متعلق به شهروندان تهرانی است و شهرداری تهران نمی تواند اموال مزبور را بفروشد ودر راستای منافع شهروندان سایر شهرها مورد استفاده قرار دهد. به این اعتبار بین اموال عمومی و دولتی باید قائل به تفصیل شد و بیت المال را ناظر به اموال دولتی دانست و اموال شهرداری را جزو اموال عمومی (عمومی به معنی غیردولتی ونه عموم مردم ) تلقی كرد.

 به نظر شما راهكار جلوگیری از سوءاستفاده از بیت المال چیست؟

مطالب فوق برگرفته از ، مورخ 18.8.1392 مي باشد. آدرس سايت اخذ اطلاعات: http://www.tebyan.net

نظر وبلاگ در خصوص مطالب فوق(وبلاگ قصد توهين يا هجمه بر هيچ فرد ، گروه و يا سازماني را نداشته و حق سازمان بهزيستي و هر ذي نفع ديگري براي ارسال جوابيه و ارايه هرگونه توضيح مستند با در نظر گيري قوانين و رعايت اصول اخلاقي محفوظ است):