دکتر قلی نیا را بهتر بشناسیم

 

* آقاي دكتر خيلي تلگرافي يا به قول امروزي ها ام. پي. تري پاسخ داديد. اگر ممكن است از شرايط خانوادگي خودتان بيشتر بگوييد؟

خانواده بنده، خانواده اي فرهنگي بوده و پدرم بازنشسته آموزش و پرورش است. خانواده ام نيز خانواده اي با گرايشات مذهبي و نسبتا سنتي هستند.

* مجددا خواهش مي كنيم اگر امكان دارد، توضيحات بيشتري به سوالات بدهيد؟

جواب بايد در خور و اندازه سوال باشد. اگر توضيحات بيشتر در خصوص هر يك از سوالات داريد ، بفرماييد، در خدمت هستم.

* دكتر قلي نيا، در خصوص رشته تحصيلي خودتان و شرايط تحصيل در دانشگاه برايمان بگوييد؟ ترويج و آموزش چه رشته اي است؟

همانطور كه گفتم رشته تحصيلي بنده ترويج و آموزش كشاورزي است. اين رشته از نظر ماهيت بين رشته اي است و تركيبي از رشته هاي جامعه شناسي، برنامه ريزي آموزشي، مديريت، اقتصاد و برنامه ريزي منطقه اي مي باشد كه مي تواند در حوزه هاي گوناگون خدمات رساني كند. ترويج و آموزش بر اين اساس،وظيفه مند به خدمات رساني در محيط هاي روستايي و كشاورزي، محيط هاي شهري محروم و نواحي از اين جنس مي باشد. غالبا بدليل وجود پسوند كشاورزي، برداشت عامه اين است كه اين رشته صرفا با كاشت، داشت و برداشت محصولات كشاورزي سر و كار دارد. در حالي كه وظيفه اصلي اين رشته، توسعه منابع انساني، توانمند سازي بهره برداران در حوزه هاي فني و مديريتي، مددكاري اجتماعي و در كل به زيستي است. فارغ التحصيلان رشته ترويج و آموزش كشاورزي بدليل قابليت هاي اكتسابي ارايه شده در رشته، قادرند در طيفي از فعاليت هاي مددكاري اجتماعي تا مهندسي صنايع ـ زير بخش مطالعات اجتماعي و اقتصادي ـ فعاليت نمايند. بر اين اساس است كه شما مي توانيد شاهد حضور فارغ التحصيلان اين رشته در حوزه هاي گوناگون فعاليتي و سمت هاي گوناگون در بخش هاي دولتي و خصوصي باشيد. براي شما شايد جذاب باشد كه بدانيد رشته دكتر رفيع پور جامعه شناس معروف دانشگاه شهيد بهشتي نيز ترويج و آموزش كشاورزي بوده است. مصاديق عديده اي از فارغ التحصيلان اين رشته استاندار، فرماندار، شهردار، روساي پژوهشكده در آموزش و پرورش، معاون وزير در وزارتخانه هاي گوناگون عمراني و سياسي و غيره شده اند. بخش اعظم اين توانمندي ها نيز برگرفته از قابليت هاي رشته بوده است.

از نظر تحصيلات شخصي، بنده مقطع كارشناسي را در دانشگاه شهيد چمران اهواز گذرانده ام و علاوه بر گروه آموزشي كه در آن تحصيل مي كردم در بين رتبه اول هاي ساير دانشگاه هاي كشور در رشته خودم نيز رتبه اول گرديده و در سال 1375 فارغ التحصيل شده ام. كارشناسي ارشد را در دانشگاه تهران در سال 1377 به اتمام رساندم و دوره دكتري را در سال 1384 در دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات، سپري كرده ام.

*حضرتعالي بيان كرديد كه بخشي از كاركردها و خدمات ارايه شده توسط متخصصين حوزه ترويج و آموزش كشاورزي، مددكاري اجتماعي در محيط هاي روستايي و محيط هاي شهري محروم و همچنين افراد نيازمند خدمات خاص حمايتي است. تقاضا داريم مصاديقي از اين نوع خدمات رساني را بيان فرماييد؟

اگر بشكل عام قصد پاسخ به سوال شما را داشته باشم، بايد به عرض برسانم كه نمونه هاي بارز خدمات رساني همگرا با حوزه بهزيستي را مي توان در غالب كتاب هاي تخصصي رشته ترويج جستجو كرد. اما اگر بخواهم بشكل خاص با تاكيد بر خدمات رساني به معلولين بحث كنم، توجه شما را به آثار توليد شده توسط جناب آقاي دكتر اسماعيل شهبازي، دكتر عباس نوروزي و جناب آقاي غلامحسين صالح نسب كه از فعالات علمي رشته هستند، جلب مي كنم. ناگفته نماند كه در آخرين كنگره ملي ترويج و آموزش كشاورزي، بهزيستي به نمايندگي بنده، داراي يك  پنل تخصصي بوده و در قطعنامه پاياني كنگره نيز، بندهايي به اين مهم اختصاص يافته است.

اما در بعد مصداق آوري عملي، توجه به چند نكته جالب توجه خواهد بود. اول اينكه قدمت خدمات رساني رسمي توسط رشته ترويج و آموزش كشاورزي بيشتر از مددكاري اجتماعي در كشور است. حتي به جرات مي توانم بيان كنم كه در برخي حوزه ها نظير اعتبارات خرد، توانمند سازي زنان، شيوه ها و الگوهاي مشاركتي، ارزيابي هاي سريع، سازمان هاي  مردم نهاد با تاكيد بر C.B.R ها و مواردي همانند جاي دارد جريان علمي و عملي استفاده از تجارب رشته ترويج و آموزش كشاورزي، براي حوزه بهزيستي تعريف گردد.

اينكه ما حصاري به اسم رشته يا حوزه فعاليتي به دور خودمان بكشيم و قسم ياد كنيم كه حوزه خدمات رساني بهزيستي تنها در اين محدوده تعريف مي شود، تنها مي تواند ناشي از نوعي تفكر سهل انگارانه باشد. چرا كه در رويكرد نوين به علم، محدوده وجود دارد ولي خط مرزي خير، تخصص وجود دارد ولي انحصار خير، حوزه فعاليتي وجود دارد ولي  محدود سازي آن به يك رشته خاص  خير.

* از اينكه همكاري كرديد و توضيحات كافي به سوال داديد از شما سپاسگزاريم. درخواست بعدي ما اين است كه توضيحاتي در خصوص سوابق كاري و حرفه اي خودتان بدهيد. اگر ممكن است حوزه هاي گوناگون را بشكل تفكيك شده بيان نماييد؟

اگر سوابق كاري و حرفه اي را شامل سوابق اجرايي، تحقيقاتي و پژوهشي، آموزشي و تدريس در دانشگاه و دستگاه هاي اجرايي بدانيم،  بطور خلاصه به موارد زير مي توانم اشاره داشته باشم.

ـ در خصوص اهم سوابق اجرايي مي توانم عرض كنم كه بنده افتخار همكاري چندين ساله در سمت كارشناس مطالعات با وزارت جهاد سازندگي را داشته ام، همچنين  كارشناسي مسئول خصوص سازي ترويج در وزارت كشاورزي، بورس دوره دكتري وزارت جهاد كشاورزي، امين تحقيقات سازمان نهضت سواد آموزي، مشاور معاون وزير در وزارت تعاون،  مشاور رئيس سازمان بهزيستي و مشاور رئيس سازمان و سرپرست بهزيستي استان تهران بوده ام. علاوه بر اين موارد مي توان سوابق مديريتي و همكاري با مهندسين مشاور و شركت هاي دانش بنياد و مطالعاتي گوناگون را نيز اضافه نمود.

ـ از بعد تحقيقاتي و پژوهشي مولف و مترجم چندين جلد كتاب، مدير پروژه و مجري بالغ بر 50 طرح تحقيقاتي در وزارتخانه هاي گوناگون و سازمان ها و شركت هاي تابعه آنها همانند وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات، وزارت جهاد سازندگي، وزارت جهاد كشاورزي، وزارت آ موزش و پرورش، وزارت نفت، وزارت راه و ترابري، سازمان تربيت بدني و ورزش و مواردي ديگر هستم. بالغ بر 50 مقاله چاپ شده در مجلات علمي ـ پژوهشي و علمي ـ ترويجي داخلي و خارجي (معتبر و مورد تاييد وزارت علوم تحقيقات و فناوري) دارم. بالغ بر 30 مقاله و سخنراني در سمينارها و نشست هاي علمي كشور را داشته ام.

 ـ از بعد آموزشي و تدريس در دانشگاه و سازمان هاي خصوصي و دولتي مي توانم به عرض برسانم كه از سال 1389 تدريس در دانشگاه آزاد را در مقطع كارشناسي شروع كردم و از سال 1386 به بعد صرفا در مقطع تحصيلات تكميلي درس مي دهم. اصلي ترين دروسي كه در دانشگاه ارايه مي دهم شامل آمار و روش تحقيق، اصول و مباني برنامه ريزي راهبردي، برنامه ريزي ترويجي و آموزشي، مقاله نويسي علمي و فني ، سناريوسازي و دروسي از اين جنس است. از نظر سوابق آموزش و تدريس دوره هاي ضمن خدمت و سخنراني هاي علمي در دستگاه هاي گوناگون، داراي سوابق همكاري با بانك كشاورزي، بانك مسكن، وزارت جهاد كشاورزي، وزارت نيرو و برق منطقه اي، سازمان بنادر و كشتيراني،نهضت سواد آموزي، دانشگاه شهيد بهشتي، سازمان بهزيستي و وزارت آموزش و پرورش مواردي همانند مي باشم. تاكنون نيز استاد راهنما، مشاور و داور بالغ بر 30 پايان نامه تحصيلات تكميلي در دانشگاه هاي گوناگون دولتي و آزاد بوده ام( دولتي، پيام نور،واحدهاي گوناگون دانشگاه آزاد، مركز آموزش مديريت دولتي و غيره).

ـ از نظر عضويت در تشكل ها و سازمان هاي تخصصي مردم نهاد مي توانم به سوابقي نظير عضويت بالغ بر 12 سال در بسيج اساتيد دانشگاه، نائب رئيس شوراي انجمن هاي علمي ايران، خزانه دار شوراي انجمن هاي علمي ايران، عضو هيات مديره انجمن علمي ترويج و آموزش، عضو انجمن علمي حمل و نقل ريلي، عضو نظام مهندسي و غيره، اشاره داشته باشم.

* آقاي دكتر قلي نيا با اين حجم رزومه اي و  حوزه اي كاري، بنظر مي رسد كه شما دامنه وسيعي از فعاليت ها را تجربه نموده ايد و در خصوص چنين حجمي از تجارب كاري مي توان دو نوع قضاوت نمود. اول اينكه شما فردي سطحي بوده ايد كه  تنها حوزه هاي كاريتان را تغيير داده ايد و دوم اينكه شما فردي پرتلاش بوده ايد كه شب و روز متمركز بر كار تخصصي بوده است. در هر دو صورت سوال ها اين است كه چرا اين حجم زياد كار؟ و چرا به اين ميزان تمايل به تغيير؟

از اينكه بدون تعارف با بنده صحبت كرده ايد و سوال خودتان را بشكلي شفاف طرح نموديد از شما ممنون بوده و تشكر مي كنم. براي جواب به سوال شما از دو منظر توسعه علم و منظر حوزه هاي علمي همبند، بايد اقدام به كنشكاش در پاسخ كرد. بعضي از دوستان فكر مي كنند كه توسعه علم، تنها از راه توسعه رشته اي علم حادث و حاصل مي شود يعني چنانچه يك فرد در يك رشته خاص متمركز شود، مي تواند به سطح دانش مطلوب رشته دسترسي پيدا كند. در حاليكه همه مي دانند اين شيوه نگريستن به مسئله تنها شرط لازم بوده و شرط كافي نيست. توسعه علم از راه توسعه رشته اي، توسعه حوزه فناوري و كاربرد علم و توسعه نهاد ـ نهادگرايي علمي و تخصصي ـ حاصل و حادث مي شود. حصول به اين سطح نيز بدون ورود و تلاش در سطوح مورد اشاره، براي هيچكس امكان پذير نبوده و نيست و بنده نيز از اين قاعده مستثني نخواهم بود.

دومين منظري كه قصد دارم بر اساس آن اقدام به توجيه كار كنم، رشته تحصيلي من و ماهيت چند رشته اي بودن آن است كه بنده را ناگزير به پرداختن همزمان و تركيبي به زير بخش هاي تخصصي نموده است.

حال سوال متقابل من از شما اين است كه آيا استفاده برنامه ريزي شده از چنين قابليتي و همچنين ترسيم چنين نقشه   راهي را مي توان بعنوان پرش از يك حوزه علمي به حوزه علمي ديگر و يا سطحي نگري در كار ناميد؟ مسلما پاسخ شما نيز منفي است.

* نحوه آشنايي و ورود شما به سازمان بهزيستي به چه صورتي بوده است؟

آشنايي بنده با برخي از خدمات ارايه شده توسط سازمان بهزيستي به سال هاي بسيار دور و علاقه و فعاليت يكي از آشنايان در اين حوزه بر مي گردد. زماني كه بنده جواني بيش نبوده و در حال گذراندن تحصيلات دانشگاهي در مقطع كارشناسي بودم. توضيحات آن دوست بزرگوار در آن دوران، حداقل تاثيرات عاطفي را در روحيه بنده بجاي گذاشت و تمايل به خدمت صادقانه به گروه معلولين را در من بيدار كرد.

اما آشنايي نظام مند و سازماني بنده با حوزه سازمان بهزيستي به حدود 5-4 سال قبل و به دوره هاي آموزش ضمن خدمتي بر مي گردد كه بعنوان مدرس در خدمت دوستان و همكاران عزيزمان در سازمان بهزيستي بوده ايم. تا جايي كه ياد دارم، دوره هايي كه در استان هاي يزد، اردبيل، هرمزگان و غيره برگزار شد، نمونه هايي از اين دوره هاي آموزش بوده است. از حدود دو سال و اندي پيش نيز توفيق حضور پر رنگ تر و مستمر در سازمان بهزيستي در سمت مشاور برنامه ريزي و نظارت راهبردي رياست محترم سازمان را داشته ام كه تاكنون نيز ادامه دارد. در اواخر سال 1391 تا اواخر خرداد ماه 1392 نيز در نقش مشاور رئيس و سرپرست بهزيستي استان تهران فعاليت نموده ام. در واقع خدا توفيق داد كه هم سطوح ستادي و هو سطوح عملياتي سازمان را از نزديك تجربه كرده و به اندازه خودم نقش آفرين باشم.

* مي توانم اين سوال خصوصي را از شما بپرسم كه رويكرد و تمايلات فردي شما براي همكاري با سازمان بهزيستي در آينده به چه صورتي مي باشد؟

سوالي بسيار كلي از بنده پرسيده ايد. مثل همان طنز و جك معروف كه مي گويند از يك كامپيوتر پرسيده شد ديگه چه خبر؟ و يا از يك مدير بخواهيد كه تضمين صد در صدي براي موفقيت سازمان تحت امر خود بدهد. بهتر مي بود كه از بنده مي پرسيديد كه آيا همكاري با سازمان بهزيستي را دوست داريد يا خير؟

بنده با توجه به نوع روحيات، حوزه تخصصي فعاليت و تجارب بدست آ مده، بنوعي علاقه مندي دروني و حجت شرعي براي همكاري با سازمان بهزيستي در هر موقعيتي كه باشم، رسيده ام. سازماني كه خدمت در ان در شرايط حاضر نوعي تكليف شرعي نيز محسوب مي شود. در يك كلام مي توانم بگويم كه خدمت در اين سازمان نوعي توفيق است كه نصيب هر كس نمي شود و خدا بايد بنده اي را دوست داشته باشد كه خدمت در اين گونه سازمان ها را روزي او قرار دهد.

بهزیستی و دولت تدبیر و امید...